Trần Phế Ðế (1377-1388)
Niêu hiệu: Xương Phù
Thượng hoàng Nghệ Tông được tin vua Duệ Tông
chết trận bèn lập con Duệ Tông là Hiền, sinh năm
Tân Sửu (1361) lên nối ngôi, hiệu là Phế Đế. Nhưng mọi quyền bính
vẫn do Thượng hoàng nắm giữ.
Ngay sau khi giết được vua Duệ Tông, Chế Bồng Nga
huy động quân Chiêm tiến đánh và cướp phá Thăng
Long.
Năm Mậu Ngọ (1378), quân
Chiêm lại sang đánh Nghệ An, rồi theo sông Đại Hoàng cướp bóc Thăng
Long lần nữa.
Năm Canh Thân (1380) rồi năm
Nhâm Tuất (1382) quân Chiêm lại xâm phạm bờ cõi Đại Việt. Nhưng hai
lần này chúng bị đánh bại.
Tháng Sáu năm Quý Hợi
(1383), vua Chiêm Thành Chế Bồng Nga lại đem quan tiến đánh Đại
Việt. Thượng hoàng Nghệ Tông sai tướng Mật Ôn ra giữ ở châu Tam Kỳ
(Quốc Oai), nhưng Mật Ôn thua trận bị bắt sống. Thượng hoàng sợ hãi
sai Nguyễn Đa Phương ở lại giữ kinh thành còn mình và vua Phế Đế
chạy sang Đông Ngàn. Có người thấy vậy níu thuyền lại xin Thượng
hoàng cứ ở lại kinh sư mà chống giặc. Nhưng Thượng hoàng không nghe.
Lần nữa quân Chiêm lại tàn phá Thăng Long.
Trước tình hình quốc chính rã rời, nhiều tôn thất
nhà Trần chỉ lo cho cá nhân mình, xin về trí sĩ. Trần Nguyên Đán biết
trước Hồ Quý Ly sẽ cướp ngôi nhà Trần bèn kết làm thông gia với họ
Hồ, mong cho con cháu được phú quý và toàn tính mạng. Thượng hoàng
Nghệ Tông vẫn hết lòng tin Hồ Quý Ly trung thành với triều Trần, đã
trao cho Quý Ly gươm và cờ đề: "Văn võ toàn
tài, quân thần đồng đức". Nhưng vua Phế Đế đã thấy rõ âm mưu thoán
đoạt của Hồ Quý Ly. Vua bàn với các quan tâm phúc tìm cách trừ khử
để tránh hậu hoạ. Hồ Quý Ly biết mưu ấy đến kêu van với Thượng
hoàng:
- Cổ lai chỉ bỏ cháu nuôi con, chứ chưa thấy ai bỏ con nuôi cháu bao
giờ.
Thượng hoàng nghe lời Quý Ly xuống chiếu trách vua Phế Đế trẻ con,
lại có ý làm hại kẻ công thần, làm nguy xã tắc nên giáng xuống làm
Minh Đức đại vương và lập Chiêu Định Vương là con Nghệ Tông lên nối
ngôi.
Thấy Thượng hoàng mê muội, một số tướng toan đưa
quân vào điện cứu vua Phế Đế. Nhưng vua viết hai chữ "Giải Giáp", ý
không muốn trái lệnh Thượng hoàng. Sau đó vua Phế Đế bị thắt cổ
chết, các tướng đồng mưu giết Quý Ly đều bị sát hại.
|