Bài
VI: DOIT
DOIT - Một Trình Tự Đơn Giản để Sáng Tạo
Các kỹ thuật đã nêu trong các chương truớc tập
trung trên các khiá cạnh đặc biệt cuả tư duy sáng tạo. DOIT
sẽ "gói ghém" chúng lại với nhau, và dẫn ra các phương pháp về sự
xác nghiã và đánh giá cuả vấn đề. DOIT giúp bạn tìm ra kỹ thuật
sáng tạo nào là tốt nhất. Chữ
DOIT
là chữ viết tắt bao gồm:
D - Define Problem (Xác định vấn đề)
O - Open Mind and Apply Creative Techniques (Cởi Mở Ý Tưởng và Áp
Dụng Các Kỹ Thuật Sáng Tạo)
I - Identify the best Solution (Xác Định lời giải hay nhất)
T- Transform (Chuyển Bước)
Lịch sử cuả Phương Pháp: Kĩ thuật này
đã được mô tả trong quyển "The Art of Creative Thinking" (tạm dịch
Nghệ Thuật Tư Duy Sáng Tạo) cuả Robert W. Olson năm 1980
Cách tiến hành
1. Xác Định Vấn Đề
- Phần này
tập trung
vào phân tích vấn đề để đoan chắc rằng vấn đề được đặt ra là đúng.
Những bước sau đây sẽ giúp bạn khẳng định nó:
-
Kiểm lại rằng bạn nắm vững vấn đề,
không chỉ thấy dấu hiệu cuả nó. Hãy hỏi lập đi lập lại rằng
tại sao vấn đề tồn tại, cho tới khi nào bạn nhận ra cội rể cuả
vấn đề.
-
Đặt câu hỏi tại sao vấn đề nảy sinh.
Điều này có thể dẫn tới mệnh đề tổng quát hơn cuả vấn đề.
-
Hãy nắm rõ các giới hạn, biên giới cuả
vấn đề. Rút ra từ các đối tượng cái gì bạn muốn đạt tới và cái
gì ràng buộc những hoạt động/thao tác cuả bạn
-
Ghi xuống các mụch đích, các đối tượng
và/hoặc các tiêu chuẩn mà một lời giải cuả vấn đề phải thoả
mản. Sau đó hÀy "kéo dãn" mỗi mụch đích, mỗi đối tượng và tiêu
chuẩn ra và viết xuống tất cả những ý tưởng mà nó có thể được
"để mắt tới".
-
Khi mà vấn đề tưỏng chừng rất lớn, thì
hãy chia nhỏ hay bẽ gãy nó ra thành nhiều phần. Tiếp tục
như vậy cho tới khi tất cả các phần chia ra đều có thể giải
đoán được trong đúng phạm vi cuả nó, hay là phải xác định một
cách chính xác những vùng naò cần nghiên cứu để tìm ra. (* xem
thêm về kỹ thuật đào bới 1 vấn đề)
-
Tổng kết vấn đề trong một dạng càng
ngắn gọn súch tích càng tốt. tác giả cho rằng cách tốt
nhất để làm việc này là viết xuống một số mệnh đề mô tả vấn đề
bằng hai từ và lựa chọn mệnh đề nào rõ nhất

hình1: Có nhừng thứ "phát minh ngược" nhà phát
minh này đã không quan tâm đến yếu tố "ngộp thở"
2. Cởi Mở Ý
Tưởng và Áp Dụng Các Kỹ Thuật Sáng Tạo
- Một
khi đã nắm rõ vấn đề muốn giải quyết, bạn đã có đủ diều kiện
để bắt đầu đề ra các lời giải khả dĩ. Hãy chấp nhận tất cả
những ý tưởng hay nảy sinh trong óc.
Ở giai đoạn này chúng ta không cần đánh
giá về các ý tưởng được đưa ra (cởi mở ý tưởng). Thay vaò đó,
hày cố đưa ra càng nhiều càng tốt các ý kiến có thể dùng.
Ngay cả những ý tồi có thể làm ngòi nổ cho các ý tốt về sau.
Kích thích những ý mới
bằng cách "lôi ra" (một cách bắt buộc) những sư tương đồng,
tương tự giữa vấn đề đang suy nghĩ với những vấn đề khác tưởng chừng không
hề có một liên hệ nào với nhau. Chẳng hạn như (dùng phương pháp Thâu
Nhập ngẫu nhiên): 1- Viết xuống tên cuả các đối tương vật chất,
hình ảnh, thưc vật, hay động vật 2- Lập danh sách chi tiết các
đặc tính cuả nó. 3-Xử dụng danh sách này để làm mồi kích thích
trực giác nảy sinh các ý mới cho việc giải quyết vấn đề. Bạn có thể
dùng đến tất cả các phương pháp tư duy đã đề cập trước đây để tìm
tất cả các ý có thể là lời giải đúng cho vấn đề. Mỗi phương
pháp sẽ cho ta những điểm mạnh và những điều lợi ích.
Hãy hỏi nhiều ngươì có nền tảng học vấn,
có hiểu biết, và có mức độ thông minh khác nhau cho ý kiến
về các lời giải. Trong khi đưa ra các
lời giải, hãy nhớ cho rằng mỗi cá nhân khác nhau sẽ có một cách tiếp cận
khác nhau và cái nhìn khác nhau về cùng 1 vấn đề, và gần như chắc
chắn rằng các ý kiến dị biệt đó sẽ góp phần vào quá trình
chung 3. Xác Định Lời Giải
Hay Nhất
- Chỉ có trong bước này bạn mới lưạ ra ý tưởng
hay nhất trong các ý đã nêu ra. Thường thì ý tưởng tốt nhất được
nhận ra một các hiển nhiên. Nhưng nhiều lúc, một cách có giá trị là
kiểm nghiệm và phát triển chi tiết hơn nhũng ý kiến đã đề ra trước
khi lưạ chọn ý nào hay hơn. Khi lưạ chọn
lời giải phải luôn bám sát vào các mụch đích cuả bạn. Việc quyết
định sẽ trở nên dể dàng khi mà bạn hiểu rõ các mục đích này
Ghi ra tất cả những "mặt trái" hay yếu điểm cuả ý
kiến cuả bạn. Hãy thật sự nghiêm khắc! Cố gắng để làm tốt lên (mỹ
hoá) các mặt xấu này. Sau đó hãy điều chỉnh lời giải để giảm các
khiá cạnh yếu kém trên. Hãy nhấn mạnh
các hậu quả tiềm tàng -- xấu nhất cũng như tốt nhất có thể xãy đến
khi thực thi lời giải cuả bạn. Điều chỉnh lại lời giải để giảm nhẹ
hết sức hậu quả xấu và tăng cường tối đa những ảnh hưởng tích cực.
Tiến hành "Chuyển Bước" nếu bạn có đủ sức.

hình2: còn đây là loại "phát kiếng" đôi mắt Em
cũng to đen như ai chớ bộ!
4. Chuyển Bước
- Sau khi xác định và đưa ra lời
giải cho vấn đề, thì bước cuối cùng là thực hiện lời giải.
Biến lời giải thành hành động. Bước này không chỉ bao gồm sự phát
triển sản phẩm bền vững cuả các ý kiến cuả bạn mà còn bao gồm cả các
mặt khác (như là thị trường và giao thương nêu vấn đề có liên quan
đến sản xuất). Điều này có thể cần nhiều thì giờ và công sức.
Một lời nhắc nhở khá quan trọng: Khi mà thì giờ
cho phép, hãy lợi dụng tìm hiểu thêm những quá trình nghiên cứu và
những dự định khác xem các ý kiến nào đã được thử nghiệm
Có rất nhiều nhà sáng tạo thất bại trong giai
đoạn này. Họ sẽ có nhiều vui sướng để sáng chế ra nhiều sản phẩm và
dịch vụ mới là những thứ có thể đi trước thị trường hiên tại trong
nhiều năm. Họ lại thất bại để phát triển chúng và đành bó tay ngắm
nhìn những người khác hưởng lợi trên những ý tưởng sáng tạo này
trong rất nhiều năm (như trường hợp cuả người sáng lập ra
thương hiệu Mc Donald, Penicillin người tìm ra chất kháng sinh đầu
tiên, máy chụp ảnh... Hãy xem chương
Tảng đá bên đường )
|