Những bài cùng đề tài
Đó là đề xuất của các
chuyên gia khi trao đổi cùng Thanh Niên về chiến dịch tuyên truyền
“đường lưỡi bò” của Trung Quốc.
Bên lề Hội nghị An ninh hàng hải tại Đông Nam Á tại
TP.HCM, 2 học giả Carl Baker và Swee Lean Collin Koh nhận định với Thanh
Niên về việc Trung Quốc (TQ) đẩy mạnh yêu sách “đường lưỡi bò”. Cùng
vấn đề trên, GS Carl Thayer cũng đưa ra những đánh giá trong phần trả lời
phỏng vấn qua thư điện tử của Thanh Niên.
TQ đang triển khai kế hoạch tuyên truyền quy mô lớn
với sự tham gia của 13 bộ ngành để “tăng cường nhận thức” về bản đồ đường 9
đoạn trên biển Đông cũng như nhấn mạnh chủ quyền ở biển Hoa Đông. Ông có
nhận định gì về động thái này và những hậu quả của nó?
GS Carl Thayer, Học viện Quốc phòng Úc:
Theo tôi, TQ đang bị chia rẽ. Có đến 9 cơ quan nước này đang cạnh tranh lẫn
nhau về quyền lợi trên biển Đông và đưa ra những kế hoạch hoạt động riêng để
cố gắng áp đặt quyền tài phán trong khu vực bản đồ 9 đoạn. Vì thế, Bộ Ngoại
giao nước này được giao trách nhiệm “gỡ gạc” lại uy tín của TQ sau khi nhiều
bên phản đối những hành động cứng rắn của các cơ quan khác.

Tàu biên phòng
Việt Nam tuần tra trên biển Đông - Ảnh: Lê Chương
|
Vừa qua, một người phát ngôn của Bộ Ngoại giao TQ tuyên bố
không nước nào được quyền yêu sách trên cả biển Đông. Điều này đồng nghĩa
với việc vùng biển bên trong “đường lưỡi bò” không được xem như lãnh hải của
riêng nước nào. Các nhà phân tích cho rằng tuyên bố trên có ý nghĩa rằng TQ
“không độc chiếm” biển Đông mà tuyên bố chủ quyền đối với một số hoặc tất cả
các đảo, đá, rạn san hô trong “đường lưỡi bò”. Động thái này đưa TQ đến gần
hơn nhưng vẫn không phù hợp luật quốc tế, bao gồm Công ước LHQ về luật Biển
(UNCLOS).
Tóm lại, đang có sự tranh chấp nội bộ diễn ra trong quá
trình chuyển giao lãnh đạo tại TQ. Đây là giai đoạn ẩn chứa rủi ro khi quan
điểm chủ nghĩa dân tộc cực đoan có thể lấn lướt những nỗ lực ngoại giao ôn
hòa.
Ông Swee Lean Collin Koh, Trường nghiên cứu quốc
tế Rajaratnam (Singapore): Nhiều năm qua,
những tuyên bố chủ quyền TQ hầu hết dựa vào cơ sở lịch sử thời cổ đại. Tuy
nhiên, “đường lưỡi bò” là thể hiện chính sách cụ thể nhất các yêu sách của
nước này. Việc TQ gia tăng tuyên truyền nhấn mạnh “đường lưỡi bò” theo tôi
có thể xuất phát từ một số lý do sau:
Gần đây, ngoài các nước trong khu vực phản bác những luận
điểm từ TQ còn các cường quốc ngoài khu vực như Mỹ và Ấn Độ cũng thể hiện rõ
quan điểm chú trọng khu vực Đông Nam Á. Những diễn biến này khiến TQ cảm
thấy cần đẩy mạnh tuyên bố chủ quyền trên biển Đông.
Về hệ quả, luận điểm của TQ chắc chắn sẽ bị nhiều bên phản
đối và dẫn đến tình hình trong khu vực thêm phức tạp khi một số bên tiếp tục
tăng cường lực lượng quân sự.
Ông Carl Baker, Giám đốc diễn đàn Thái Bình Dương,
Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (Mỹ):
Hầu như không bên nào đồng ý với “đường lưỡi bò” và TQ thừa biết điều đó.
Tuy nhiên, TQ vẫn công bố “đường lưỡi bò” nhằm dựa vào đó để thương lượng,
đòi hỏi chủ quyền đối với các đảo, đá, rạn san hô nằm trong khu vực này.
Gần đây, “đường lưỡi bò” xuất hiện trong nhiều chuyên
san khoa học nổi tiếng như Science, Nature và một số bản đồ trên thế giới.
Ông nghĩ VN nên đối phó bằng cách nào để tăng cường nhận thức về chủ quyền
của mình và hạn chế ảnh hưởng bởi sự tuyên truyền của TQ?
Ông Thayer: Tôi
không nghĩ TQ tuyên truyền “thành công” vì quốc tế không hề công nhận đường
9 đoạn và nước này cũng không có yêu sách rõ ràng với bản đồ này. Vì thế, VN
và các nước ASEAN cần yêu cầu TQ làm rõ các tuyên bố chủ quyền. Nếu vùng
biển bên trong bản đồ 9 đoạn không phải là lãnh hải thì TQ tuyên bố chủ
quyền gì? Nếu TQ dựa vào lập luận rằng các hòn đảo nằm trong vùng đặc quyền
kinh tế của mình thì khu vực này cũng chồng chéo với các nước khác nên mọi
phân xử đều phải dựa trên UNCLOS.
Ngoài ra, VN cần tăng cường hơn nữa nỗ lực để đảm bảo
ASEAN đồng thuận về vấn đề giải quyết tranh chấp trên biển Đông, đặc biệt là
Bộ quy tắc ứng xử biển Đông (COC). VN nên có một bản đồ riêng làm cơ sở
tuyên bố chủ quyền. Theo tôi, có lẽ cũng cần có một sách trắng về biển Đông
để VN nêu rõ cơ sở lịch sử và pháp lý đối với chủ quyền tại đây.
Ông Koh: Tôi nghĩ
VN cần thực hiện và công bố rộng rãi với thế giới các nghiên cứu về chủ
quyền trên biển Đông để làm đối trọng với những tuyên bố của TQ. Các nghiên
cứu này cần tập trung vào những vấn đề trong tuyên bố chủ quyền của TQ. Có
lẽ cũng cần chính thức thiết lập một cơ quan trực thuộc chính phủ chuyên
trách biển Đông, tập hợp nhân sự từ giới ngoại giao, quân đội và những nhà
nghiên cứu. Cơ quan này phụ trách hoạch định chính sách toàn diện về biển
Đông và kết nối có tính hệ thống giữa những đơn vị khác. Thứ hai, cơ quan
này trở thành trung tâm lưu trữ mọi dữ liệu, nghiên cứu học thuật về biển
Đông cũng như đóng vai trò nút thắt quan trọng để thúc đẩy hợp tác trong
vùng biển này. Cũng có thể hợp tác với các nước khác trong khu vực để nghiên
cứu chung về biển Đông để phản bác lại những thông tin sai lạc từ phía TQ.
Đẩy mạnh an
ninh hàng hải tại Đông Nam Á
Sau 2 ngày thảo luận, hội thảo quốc tế với chủ đề
“An ninh hàng hải tại Đông Nam Á: An toàn hàng hải và môi trường
biển” tại TP.HCM với sự tham dự của 40 đại biểu từ nhiều nước đã kết
thúc vào chiều 30.3.
Hội nghị
An ninh hàng hải Đông Nam Á tại TP.HCM - Ảnh: N.M.T |
Về tình hình an toàn hàng hải và môi trường biển ở
Đông Nam Á, các học giả cho rằng khu vực này có các tuyến hàng hải
đóng vai trò quan trọng cùng hệ sinh thái biển lớn nhưng lại đang
xuất hiện nhiều nguy cơ. Những tranh chấp chủ quyền càng gây khó
khăn trong việc quản lý và thực thi an toàn hàng hải cũng như môi
trường biển. Vì thế, các nước cần tăng cường quan hệ hợp tác trong
vấn đề này.
Về khuôn khổ pháp lý, các đại biểu cho rằng Công
ước LHQ về luật Biển năm 1982 và những công ước của Tổ chức Hàng hải
quốc tế vẫn là nền tảng quan trọng. Nền tảng này bao gồm quy định về
quyền và nghĩa vụ của các quốc gia ven biển, quốc gia mà tàu mang cờ
và các quốc gia cảng biển. Bên cạnh các khuôn khổ quốc tế, các nước
Đông Nam Á cũng đã thiết lập một số khuôn khổ hợp tác trong lĩnh vực
an toàn hàng hải và bảo vệ môi trường biển.
Về các đề xuất hợp tác trong khu vực, hội nghị
nhấn mạnh một trong những yếu tố quan trọng để tạo ra môi trường
biển và hàng hải an toàn là ý chí chính trị của các quốc gia trong
việc phối hợp chính sách và hành động. |
http://www.thanhnien.com.vn/pages/20120331/tang-cuong-doi-trong-voi-duong-luoi-bo.aspx
|