Chúng ta
thường nói đến
Rau sạch, Rau an toàn để phân biệt với các rau bình
thường bán ngoài chợ. Đó là chuyện phi lý. Đã là rau dùng cho người ăn nhẽ
ra đều phải là rau sạch , rau an toàn. Hiện nay rau trên diện rộng đều là
rau không sạch, rau không an toàn. Nguyên nhân có nhiều:
Một là,
dùng các thuốc trừ sâu quá độc hại , dùng quá liều lượng cho phép và dùng
đến tận gần lúc thu hoạch.
Hai là, nhiều thuốc trừ sâu ngoài danh
mục cho phép (như các loại lân hữu cơ, clo hữu cơ) vẫn được nhập lậu từ
Trung Quốc sang. Đó là các thứ đã bị cấm sử dụng ở Trung Quốc vì có thể
gây ung thư nhưng vẫn lọt vào nước ta với số lượng không nhỏ.
Ba là,
dùng quá nhiều phân đạm vô cơ , dẫn đến tình trạng tích lũy nitrat, nitrit
với hàm lượng cao trong rau, có thể gây ung thư.
Bốn là, dùng phân
tươi và nước tiểu người và gia súc để bón cho rau, dẫn đến việc nhiễm vi
khuẩn và ký sinh trùng gây bệnh.
Năm là, dùng nước ở các nguồn sông
ngòi, rãnh nước ô nhiễm để tưới trực tiếp lên rau. Tình hình đã trở nên
hết sức nghiêm trọng. Người tiêu dùng không biết nên mua loại rau nào, kể
cả các rau để là Rau sạch, Rau an toàn cũng không có gì đảm bảo. Các vùng
sản xuất rau sạch, rau an toàn tuy đã chi phí rất nhiều công quỹ để hướng
dẫn nông dân không dùng thuốc trừ sâu trược khi thu hoạch một thời gian
nhất định, nhưng không có người nông dân nào thấy sâu bệnh đang phá hại
ruộng nhà mình mà không lén lút phun thuốc trừ sâu, trừ bệnh. Ngay việc
chọn rau có sâu ăn ít nhiều để mua (vì nghĩ rằng rau đã có sâu tức là
không dùng thuốc trừ sâu) cũng không còn đáng tin cậy. Nhiều người thiếu
lương tâm đã cố tình để cho sâu ăn ít nhiều trên rau rồi mới phun thuốc
(!). Thậm chí còn có một thiểu số thương nhân còn gom giữ sâu để thỉnh
thoảng rắc lên trên rau nhằm đánh lừa người mua là rau không dùng thuốc
trừ sâu (!). Tình hình đã đến lúc không thể làm ngơ mà cần phải sớm có
những biện pháp quyết liệt và mới mẻ.
Chúng tôi đã thí điểm hướng dẫn việc sản xuất Rau có bảo đảm ở hai
trang trại tại Kiến An và tại ngoại ô thành phố Hồ Chí Minh. Rau được bao
trong các bao bì có ghi hẳn nội dung: Nếu có dư lượng thuốc trừ sâu hóa
học Công ty chịu trách nhiệm trước pháp luật . Các Công ty này phải
chịu sự giám sát của Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn và Sở Khoa học
& Công nghệ địa phương. Điều kiện để sản xuất rau có bảo đảm gồm các yếu
tố sau đây:
Một là,
có trang trại có bảo vệ nghiêm
ngặt (quy mô to hay nhỏ tùy điều kiện), tránh trường hợp kẻ xấu có thể làm
hại bằng cách ném thuốc trừ sâu hóa học vào ruộng.
Hai là, chọn các
thứ rau mọc nhanh và ít có sâu bệnh.
Ba là, bao bọc kín bằng lưới
ni-lông để ngăn cản bướm và sâu.
Bốn là, dùng thuốc trừ sâu sinh
học - thuốc vi khuẩn BT và thuốc kháng sinh Abamectin khi phát hiện có sâu
(thường bọ nhảy bị diệt rất dễ bởi Abamectin).
Năm là, tuyệt đối
không dùng bất kỳ thuốc trừ sâu hóa học nào.
Sáu là, không bón phân
đạm hóa học. Chỉ dùng phân hữu cơ ủ hoai và bón vào đất trước khi trồng
rau là chính.
Bảy là , dùng nước khoan từ mạch nước ngầm để tưới
cho rau.
Tám là , sử dụng các thuốc điều hòa sinh trưởng trong danh
mục cho phép (chủ yếu là gibberellic acid-GA3) để rau mọc nhanh nhưng vẫn
đảm bảo đầy đủ giá trị dinh dưỡng.
Chín là, chỉ bán ở Siêu thị hay
các Cửa hàng do Công ty trực tiếp cung cấp (để tránh bị xáo trộn).
Mười
là, có ghi đầy đủ trên bao bì ngày thu hoạch ,thời gian bảo quản và
địa chỉ Công ty. Loại mô hình này bất kỳ địa phương nào cũng có thể thực
hiện được nhưng cần tập trung ruộng đất trồng rau và có người chịu trách
nhiệm cụ thể trước pháp luật.
Mặt khác nên nghiên cứu trồng đại trà các loại rau dại thường có sức đề
kháng rất cao với sâu bệnh cho nên hầu như không phải dùng tới thuốc trừ
sâu bệnh.Gần đây tại các hàng ăn ở Trung Quốc người ta thường thấy rất
nhiều các món ăn nấu từ các loại rau lạ. Hỏi ra mới biết đó là các loại
rau dại nay đã được gieo trồng và trở thành rau đặc sản. Rất nhiều loài
rau trong số này có ở Việt Nam. Tôi muốn giới thiệu để chúng ta tham khảo
và học hỏi kinh nghiệm của bạn cũng như phát hiện thêm các loại rau rừng
mà trong thời gian kháng chiến bộ đội ta vẫn dùng để ăn.
Đó là các loài rau dại sau
đây:
Chrysanthemum indicum: Cúc hoa vàng, Kim cúc, Hoàng cúc, Cúc
vàng;
Ixeris denticulata: Diếp đắng răng nhỏ;
Lactuca indica:
Bồ cóc, Bồ công anh mũi mác;
Cichorium intybus: Cải Ô rô, Bồ công
anh hoa tím;
Artemisiacapillaris: Nhân trần hao, Thanh cao chỉ;
Arctium lappa: Ngưu bàng;
Hemerocallis fulva: Hoa hiên, Kim
châm;
Medicago sativa: Cỏ Linh lăng, cỏ Luzéc;
Pueraria
thomsonii:Sắn dây, Cát căn;
Perilla frutescence var.
crispa: Tía tô rúm;
Agastache rugosa:Hoắc hưong núi;
Portulaca oleracea: Rau sam;
Capsella bursa-pastoris: Rau tề,
Cỏ tam giác;
Pteridium aquilinum:Rau quyêt, Ráng cánh to;
Toona
sinensis: Tông dù;
Platycodon grandiflorum: Cát cánh;
Fagopyrum cymosum:Rau chua, Bông chua, Tắc võng, Nghể lá tròn;
Lycium chinense: Câu kỷ;
Lysimachia clethroides: Rau trân
châu;
Osmunda japonica: Rau vi Nhật, Rau ất minh Nhật;
Hemisteptia
lyrata: Rau tô;
Youngia japonica: Diếp dại, Hoàng nương Nhật;
Petasites japonicus: Cúc móng ngựa, Kim tâm;
Kalimeris indica:
Cúc hài nhi;
Artemisia japonica: Ngải Nhật, Ngải cứu rừng, Mẫu hao;
Bidens tripartita: Đơn buốt chẻ ba, Đơn kim ba thùy, Lang bà thảo;
Gnaphalium affine: Rau khúc;
Glehnia littoralis:
Bắc sa sâm;
Agrimonia pilosa: Cỏ long nha, Cỏ tiên hạc;
Sanguisorba officinalis: Địa du;
Vicia sativa: Liên đậu;
Kummerowia striata: Đậu mắt tôm, Đậu mắt gà;
Astragalus
membranaceus: Hoàng kỳ;
Rumex japonica: Chút chít Nhật;
Polygonum plebejum:Nghể thường;
Ophiopogon japonicum: Mạch môn
đông;
Polygonatum odoratum: Ngọc trúc;
Lilium lancifolium:
Loa kèn vằn;
Asparagus cochinchnensis:Thiên môn đông;
Clinopodium chinense: Rau phong luân, Húng Trung Quốc;
Prunella
vulgaris: Hạ khô thảo;
Chenopodium ficifolium: Rau muối;
Cochia
scoparia: Địa phu;
Rorippa indica: Cải hoang, Cải đất Ấn Độ;
Celosia argentea: Mào gà trắng, Mào gà dại;
Achyranthes
bidentata: Ngưu tất;
Amaranthus spinosus: Dền gai, Dền hoang;
Viola philippica: Cây hoa tím Phi-lip-pin;
Commelina communis:
Thài lài, Rau trai, Trai thường ;
Malva verticillata : Đông quỳ;
Humulus scandens : Sàn sạt ;
Acalypha austrlis : Tai tượng
Úc, Tai tượng lá bắc to ;
Plantago major : Mã đề, Xa tiền .
Đây là các
loài rau hoang dại mà các nhà thực vật học đã xác nhận là có mặt tại nước
ta. Cần sưu tầm và gây giống , nhân giống để trồng làm rau ăn, thậm chí là
rau đặc sản. Nếu có sâu bệnh thì lại phải đưa vào các trang trại Rau có
bảo đảm với các điều kiện nói trên.
Mong các đồng chí có trách
nhiệm , các nhà khoa học quan tâm đến việc đưa vào gieo trồng các loài rau
nói trên để làm phong phú thêm khu hệ rau trồng ở nước ta và nhất là để
phát triển ngày càng nhiều các loại rau vừa lạ miệng vừa có tính đề kháng
cao với sâu bệnh .
Chúng ta không thể chấp
nhận kéo dài mãi tình trạng nhân dân rất không an tâm khi sức khỏe không
được bảo đảm vì rau và thực phẩm không có bảo đảm.