
Vài dòng giới thiệu quyển sách « Albert Einstein, nhà bác học đam
mê và chân thật » :
Tác giả Nguyễn thế Tài, sinh
năm 1952, là một kỹ sư tốt nghiệp Đại Học Liège. Ngoài kiến thức khoa
học, tác giả còn yêu thích văn chương và thi ca Việt Nam và là một
khuôn mặt quen thuộc trong cộng đồng Việt Nam tại Bỉ.
Quyển sách nói về Einstein là
một tổng hợp hiếm có vì đề cập đến nhiều lãnh vực liên quan đến nhà
bác học lừng danh của thế kỷ 20 : cuộc đời, thân thế, học vấn, sự
nghiệp khoa học, và đặc biệt là tư tưởng chính trị, tâm linh cũng như
vũ trụ quan và nhân sinh quan của ông.
Dưới dạng bỏ túi (khổ 14x20
cm), 225 trang, trình bày trang nhã, quyển sách được viết với lối văn
dễ hiểu khiến người đọc sẽ thích thú, không nhàm chán.
Sách do chính tác giả ấn hành
và xuất bản vào tháng 01 năm 2007, giá 10 EUR chưa kể cước phí (+ 5
EUR cước phí cho Pháp, Đức).
Liên lạc : Nguyễn thế Tài
Email =
nguyenthetai278@yahoo.fr
Lời mở đầu
Tôi
có ý định viết tập biên khảo này nhân dịp đến xem cuộc triển lãm về
Albert Einstein vào đầu tháng 02 năm 2006 tại Bruxelles. Cuộc triển
lãm mang chủ đề “Einstein, một cái nhìn khác” (Einstein, l’autre
regard) đánh dấu năm 2005 kỷ niệm 100 năm ra đời của thuyết Tương Ðối,
đồng thời cũng là năm Thế Giới của Vật Lý (Année Mondiale de la
Physique) theo quyết định của Unesco. Và nói đến Vật Lý hiện đại là
chúng ta không thể nào không nói đến Albert Einstein, một nhà bác học
lừng danh của thế kỷ 20.
Dĩ
nhiên, đã có rất nhiều tài liệu, sách báo nói về Einstein. Nhưng tôi
nghĩ, chính vì đã có quá nhiều bài vở, cho nên viết một quyển tổng
hợp, gồm các tiết mục : cuộc đời, thân thế, sự nghiệp, tư tưởng của
nhà vật lý tài danh này, bằng tiếng Việt, chắc hẳn không phải là điều
vô ích. Hơn nữa, Einstein thường được biết đến như một nhà khoa học kỳ
tài nhưng ít ai có dịp đọc được những tư tưởng chính trị và triết học
của ông.
Tôi
mong là tập biên khảo này sẽ mang lại cho quý vị nhiều khám phá mới
lạ, nhiều giai thoại thú vị để biết rõ thêm một vĩ nhân của nhân loại.
Có thể nó cũng là cơ hội giúp quý vị gần gũi hơn với những đề tài khoa
học, mà từ trước, vì lý do sinh kế, hay thiếu thì giờ, thiếu phương
tiện, quý vị đã không làm được. Hơn nữa, biết đâu, nó sẽ là một nhịp
cầu hay phương tiện kích thích óc tò mò, ham mê khoa học nơi các em
trẻ và giúp cho các em mạnh dạn đi vào con đường nghiên cứu khoa học
sau này.
Tập biên khảo được thành hình do sự lựa chọn và tổng
hợp từ nhiều sách tham khảo, tài liệu, sách báo và Internet. Tôi cố
gắng trình bày những lý thuyết khoa học một cách giản dị để tránh khô
khan và gây hứng thú nơi người đọc. Tôi cũng ghi lại một vài ý nghĩ
chủ quan của tôi, nhất là trong những chương liên quan đến tư tưởng
chính trị và triết học tôn giáo. Một vài thuật ngữ, địa danh, tên nhân
vật được đánh số chú thích nhằm hướng quý vị đến cuối sách để đọc thêm
chi tiết.
Dĩ nhiên, biên khảo này không thể nào đầy đủ và hoàn
chỉnh, do đó, tôi sẵn sàng đón nhận những đóng góp và phê bình hữu
ích.
Trích
một đoạn văn
Từ thuở hồng hoang, loài người luôn luôn khao khát tìm hiểu vũ
trụ. Sự khao khát đó đã là một trong những động lực thúc đẩy óc tò
mò và khám phá trong suốt lịch sử nhân loại. Mỗi khi nhìn lên bầu
trời với muôn vàn tinh tú lấp lánh, con người đã đặt ra biết bao
câu hỏi : vũ trụ mênh mông kia từ đâu mà có, đang chứa những gì,
và tương lai sẽ đi về đâu ? Những câu hỏi đó vừa mang tính chất
khoa học, vừa mang tính chất tâm linh, đã luôn luôn ám ảnh và thôi
thúc con người trên con đường khám phá vũ trụ và không gian, thời
gian. Đó cũng là một trong những nền tảng của văn minh và khoa
học nhân loại.
Từ trước 2000 năm, nền văn minh Hy Lạp cổ xưa đã đề ra thuyết Địa
Tâm với Aristote, Ptolémée và thuyết này đã ngự trị tại Âu Châu
đến cuối thế kỷ 16. Phải đợi đến thời kỳ Phục Hưng với sự xuất
hiện của những thiên tài Copernic, Galilée, Képler, rồi Newton,
bóng tối của đêm dài Trung Cổ với những giáo điều mù quáng mới bị
đẩy lui, nhường chỗ cho sự khai phóng tư tưởng và sự thăng hoa của
khoa học chân chính.
Cuộc đột phá vĩ đại đó qua câu khẳng định “Trái Đất không phải là
trung tâm của vũ trụ” đã đưa con người về đúng vị trí của mình, vô
cùng bé nhỏ, như hạt cát li ti, giữa mênh mông của vũ trụ. Nó là
một cuộc cách mạng tư tưởng, trên phương diện khoa học cũng như
tâm linh, đánh dấu một sự chuyển mình vĩ đại của nhân loại.
Đến thế kỷ 20, Einstein đã đem đến cuộc đột phá lần thứ hai với lý
thuyết Tương Đối, xét lại toàn bộ những khái niệm của con người về
không gian, thời gian, vật chất và năng lượng. Thuyết Tương Đối
của ông cộng với thuyết Lượng Tử (mà ông đã đóng góp không nhỏ và
sau đó được xây dựng bởi nhiều nhà vật lý khác) là hai cột trụ
khổng lồ của nền khoa học cận đại.
Einstein, con người tài hoa, thiết tha yêu mến nhân loại và thiên
nhiên, đã có cái nhìn vô cùng triết học khi suy nghĩ về vũ trụ.
“Thí nghiệm tuyệt vời nhất mà chúng ta có thể làm
được là cái bí ẩn của cuộc sống. Ðó là cảm nhận nguyên thủy của
mọi nghệ thuật và khoa học chân chính. Kẻ nào không biết đến nó,
không biết ngạc nhiên, không biết chiêm ngưỡng, kẻ đó xem như đã
chết, đã tắt rụi lửa sống trong mắt mình”.
(Comment je vois le
monde, 1930 - NTT dịch)
Sự say mê những huyền bí của vũ trụ chính là động lực tâm linh
thúc đẩy ông tìm hiểu và khám phá. Ông không sợ hãi khi đứng trước
những vĩ đại của tạo hóa, ông không nản lòng khi đối diện những bí
ẩn của vũ trụ. Trái lại, ông trải hết cuộc đời để chiêm ngưỡng
những nét hài hòa, những nét tuyệt vời mà vũ trụ vẽ lên cho chúng
ta để rồi sau đó, ông dành hết thì giờ để tìm hiểu và khám phá.
Đến cuối đời, ông vẫn còn mang giấc mơ tìm ra những phương trình,
những định luật, cho dù khó khăn đến đâu, nhằm giải thích tất cả
những hiện tượng xảy ra trong vũ trụ.
Einstein là một nhà bác học kỳ tài, có một sức sáng tạo vô cùng
mãnh liệt. Nhờ vào óc suy luận và tưởng tượng phong phú, và chỉ
nhờ vào đó, ông đã tìm ra nền tảng của thuyết Tương Đối, một trong
những thuyết vật lý cách mạng của nền khoa học hiện đại.
Nhưng, ngoài thiên tài khoa học, ông còn là một người có lý tưởng
nhân bản, thiết tha với cuộc sống của nhân loại. Ông không phải là
nhà khoa học chỉ biết vùi đầu trong lý thuyết hay trong phòng thí
nghiệm và quên hết mọi chuyện chung quanh, đôi khi còn không biết
là những gì mình sáng chế đang tàn sát đồng loại bên ngoài. Đối
với ông, con người không thể sống tách rời xã hội, con người sống
được là do xã hội và vì thế, phải có trách nhiệm đối với nó.
Ông dấn thân tranh đấu cho hòa bình và hạnh phúc nhân loại. Với tư
tưởng hướng thượng, ông không ngừng kêu gọi lương tri và trách
nhiệm con người trong cộng đồng, xã hội để thế giới ngày càng
thăng tiến.
‘‘Hoàn cảnh của chúng ta rất đặc biệt, hỡi những
người con của Trái Ðất ! Chúng ta chỉ ghé qua đây. Chúng ta không
biết tại sao chúng ta có mặt tại đây, dù là đôi lúc, chúng ta
tưởng là chúng ta hiểu được. Nhưng, qua cuộc sống mỗi ngày, không
cần phải suy nghĩ nhiều, chúng ta biết được một điều : chúng ta có
mặt là cho kẻ khác: trước hết, cho những người mà nụ cười và sức
khỏe là điều kiện tạo ra hạnh phúc cho chính chúng ta, và sau đó
là biết bao những người vô danh khác mà số phận gắn liền với chúng
ta qua một liên hệ thiện cảm nào đó. Mỗi ngày, không biết bao
nhiêu lần, tôi hiểu được rằng cuộc sống xã hội và cuộc sống riêng
tư của tôi có được là do công lao của những người hôm nay và những
người đã khuất, và từ đó, tôi tự nhủ, phải cố gắng làm sao trả
lại, tương xứng với những gì tôi đã nhận và sẽ còn tiếp tục nhận
....
(Albert Einstein – trích từ Entre science et engagements –ULB-VUB
Bruxelles)
Qua những hành động đó, chắc chắn, Einstein không thể là một người
phi đạo đức, vô luân lý.
Dĩ nhiên, trong suốt cuộc đời suy luận và sáng tạo của ông, giống
đa số các nhà bác học khác, ông thường xuyên đặt nhiều câu hỏi
liên quan đến tâm linh, đến Thượng Đế, đến một đấng sáng tạo.
Đối với Einstein, cái mà ông thường gọi là “tôn giáo tính” của
ông, đặt căn bản trên những nhận thức về vũ trụ. Đứng trước những
bí ẩn hài hòa và tuyệt vời của nó, ông không ngừng chiêm ngưỡng và
sau đó cố gắng tìm hiểu để lĩnh hội những bí ẩn đó. Ta có thể gọi
thứ ‘‘tôn giáo tính’’ đó như là một ‘‘đạo vũ trụ’’.
“Tôi hiểu được rằng, sau cái thế giới mà chúng ta
biết được, còn ẩn giấu một cái gì vượt khỏi tri thức của chúng ta.
Một cái gì đó, mà vẻ đẹp và sự vượt trội chỉ đến với chúng ta một
cách phảng phất, như một ánh sáng hiu hắt. Trong ý nghĩa đó, tôi
là một người có tôn giáo. Tôi cố mường tượng những bí ẩn mà tôi
chiêm ngưỡng và bằng tri thức hạn hẹp, tôi cố thu nạp và tìm hiểu
chút ánh sáng phản chiếu từ sự cấu tạo tuyệt vời của cái Hiện
Thể”.
(Qui
était Albert
Einstein – 1930 – NTT dịch)
Đó là một niềm tin tâm linh mãnh liệt, mà theo ông, sẽ đem đến sự
giải thoát cho con người : chính vì ý thức được sự nhỏ bé của mình
trước những tuyệt vời của vũ trụ, và qua nỗi khát khao tìm kiếm
những câu trả lời cho những bí ẩn đó, con người sẽ lĩnh hội sâu xa
tất cả những Chân, Thiện, Mỹ.
Kết luận
Tính
đến nay, đã hơn 100 năm, thuyết Tương Đối ra đời và đã bao lần được
nghiệm chứng. Những tư tưởng đột phá, mới lạ của thuyết này đã tạo ra
một cuộc cách mạng vĩ đại trong lối suy nghĩ của con người về vũ trụ
và thời gian. Trong một giai đoạn nghiêm trọng của lịch sử khoa học,
Einstein đã chứng minh cho ta thấy, những gì cổ xưa được gọi là bất
di dịch không hẳn là vĩnh cửu, và đó, chính là nền tảng của sự thăng
hoa tư tưỏng con người. Nó đã mở đường cho bao nhiêu trí tuệ của thế
kỷ 20 trong cuộc hành trình sáng tạo và khám phá. Nền vật lý và khoa
học hiện đại đã ghi đậm ảnh hưởng và công ơn của thiên tài Einstein.
Nhưng, con người không chỉ thăng hoa với khoa học, vì khoa học.
Einstein, ngoài những phương trình, những công thức, còn mang lại cho
chúng ta một quan niệm về nhân sinh và triết học. Bao nhiêu lần, qua
cuộc sống, qua hành động, ông đã chứng minh cho ta thấy, con người chỉ
thật sự thăng hoa và xứng đáng là một phần tử ý nghĩa của thiên nhiên,
khi nào nhận chân được rõ rệt vị trí, vai trò và trách nhiệm của mình
đối với cộng đồng nhân loại cũng như đối với vũ trụ bao la.
Cuộc
đời của Einstein là một chuỗi những khó khăn, thất vọng, thành công,
vinh quang, bất mãn, đầy nghệ sĩ tính và lãng mạn, cộng thêm một cuộc
sống tâm linh vô cùng phong phú. Ông có những niềm tin mãnh liệt giúp
ông hành động một cách tự do và can đảm. Chúng ta có thể không hoàn
toàn đồng ý với những quan niệm của ông, đặc biệt trong phạm vi tôn
giáo, nhưng chúng ta không thể phủ nhận một điều : đó là một cuộc đời
chan chứa ý nghĩa và nhân bản. Và do đó, ông đã vượt lên trên tầm vóc
của bất cứ nhà khoa học nào.
Nhà
vật lý học Gerald Holton, giáo sư đại học Harvard kiêm viết lịch sử
khoa học đã hết sức kinh ngạc về cuộc sống tâm linh cực kỳ phong phú
của Einstein. Theo Holton, bộ óc đặc biệt của ông không giải thích
được những gì ông đã làm, đã suy nghĩ, đã khám phá trong suốt cuộc
đời. Hình như có một cái gì hơn thế nữa : một sự cảm thông giữa ông
và vũ trụ, đất trời.
Hình
ảnh Einstein, nhà bác học kỳ tài, với bờm tóc trắng và nụ cười dí dỏm,
được xem như biểu tượng của thế kỷ 20, một thế kỷ chứng kiến hai trận
thế chiến, với sự tàn phá kinh hoàng của vũ khí hạt nhân, với những
thao thức về thân phận con người, nhưng đồng thời cũng là giai đoạn
cực kỳ phong phú với sự nở rộ của biết bao đóa hoa thiên tài mang đến
những tiến bộ vượt bực cho khoa học.
Giữa
vườn hoa tuyệt vời đó, bông hoa Einstein rực sáng.
Như
ánh sáng đến từ triệu triệu năm, dấu ấn của vũ trụ, tượng trưng cho
tình yêu và sự sống.
Tự
do. Nhiệm mầu.
Quyển biên khảo này được viết ra
để tỏ lòng khâm phục và ngưỡng mộ.
Tháng
01-2007 - Bruxelles
Nguyễn Thế Tài
Trong mục đích truyền bá khoa học và tri
thức, biên khảo này có thể được trích dẫn và tùy nghi sử dụng, với
điều kiện ghi rõ xuất xứ.
|