Lịch sử thang máy

Vietsciences-Nguyễn Vũ Ngân Hà
 
 
     

-600 TCN

Người Ai Cập phát minh ra cống (écluse)

Ðưa épistyls lên với những bao cát bằng mặt phẳng nghiêng

 

-400 TCN

Biết dủng ròng rọc và treuil để đưa vật nặng lên cao

 

-100 TCN

Treuil có đòn tay

 

+ 50

máy trục đưa các đấu sĩ (gladiateurs) lên (cabestan, treuil đứng)

Máy trục đưa súc vật lên (dùng contrepoids, đối trọng.

 

1203

Tu viện Bénédictine tại đồi Mont-St-Michel

Máy trục hàng bằng dây

 

1515

Rome, Lâu đài St-Ange

Ghế "bay" của giáo hoàng Léon X  và hệ thống tỷ lệ giảm tốc (système de démultiplication) để giảm nhẹ lực tác dụng

 

(1743)

Thang "máy" đầu tiên được chế tạo dưới triều vua LOUIS XV, ở VERSAILLES năm 1743 và để cho chính vua. Thang này đưọc xây ở ngoài, trong sân nhỏ để cho vị quốc vương này có thể từ phòng ông ở tầng lầu 1 lên lầu 2 để gặp người yêu là bà DE CHÄTEAUROUX.

Kỹ thuật này dựa trên sự đối trọng (contre-poids) nên việc sử dụng ít tốn sức lực.


1829


THANG MÁY CƠ HỌC (Ascenseur mécanique)

Loại này lần đầu tiên được làm ra tại Luân Ðôn (Coliseum của Regent's Park) năm 1829. Nó có thể chứa hàng chục hành khách.


1845

Máy nâng (élevateur) thủy lực đầu tiên (Sir William Thomson)

 

1849

Lần thả dù đầu tiên từ mỏ  Marchecourt tới mỏ Decize

 

1857

THANG MÁY OTIS (Ascenseur OTIS)

Thang máy đầu tiên dùng cho công chúng được khánh thành năm 1857 tại Nữu Ước (New York). Do Elisha Graves OTIS, người Mỹ, chế tạo cho E.V. HAUGHTWOUT & Co., một cửa hàng cao 5 tầng ở Broadway. Ông OTIS đã giới thiệu thang máy có thắng đầu tiên tại Nữu Ước năm 1852.

 

1864

Thang máy  thủy lực đầu tiên  bằng piston ở London, tại Ðại khách sạn Grosvenor

 

1867

Léon ÉDOUX (1827 - 1910) thiết bị 2 máy nâng bằng pít-tông thủy lực (appareil élévateur à pistons hydrauliques) chiều cao 21m nhân lúc triển lãm tại PARIS năm 1867. Ông đã đặt tên nó là ASCENSEUR.

Sự xuất hiện thang máy thủy lực được phổ biến ở Hoa Kỳ từ năm 1889, nhanh hơn 20 lần so với máy OTIS năm 1857. Sự phát triển bị giảm bớt lại vì phải đào những khối hình trụ (cylindre) rất sâu nên rất khó khăn .

 

1880-1882

Thang máy điện lần đầu tiên được phát minh bởi công ty SIEMENS&HALSKE cho cuộc triển lãm kỹ nghệ tại Mannheim năm 1880. Nó lên 22m trong 11 phút. Nó đã chuyên chở 8.000 hành khách trong 1 tháng lên đỉnh của lầu quan sát cho khu triển lãm.

 

1900-1903

Sáng chế  máy chạy điện không bộ giảm tốc do hãng Otis & Brothers

Schindler  (RCS) lắp thang máy  thẳng đứng cho Tháp Eiffel, tòa chọc trời đầu tiên  310m

 

1908.

Thang máy điện đầu tiên lên cao trên 200m được xây dựng tại Nữu Ước

 Sau đó thang máy điện chạy nhanh nhất được thiết bị cho Sunshine Building ở Nhật bổn với vận tốc 36km/h.
 

Hart (Anh) sáng chế và xây dựng thang máy liên tục (pater-noster)

 

Paris- Triển lãm Hoàn vũ: Seeberger  và Otis  giới thiệu thang máy cuộn  (escalator) đầu tiên

 

1931

Empire State Building New 381m

 

1950

Thang máy có cửa tự động đầu tiên

 

1965

THANG MÁY BẰNG VIS

Thang máy này được phát minh do Émile LETZ người Bỉ (Belgique) và hãng EBEL (huy chương vàng ở Batima năm 1983), là một sự đổi mới trong cách thức giản dị của nó. Chỉ cần 1 bức tường mang nó, 1 đinh vis gắn vô bức tường , buồng thang máy được gắn vô một đai ốc (écrou) quay chung quanh vít . Một mô tơ lên và xuống cùng với buồng thang máy. Không cần phòng cho máy móc nên cũng không có ròng rọc, không có trọng , cũng không có đối trọng, nhất là có lối đi cấp kỳ khi bị pan (hư). Loại này duy nhất. Ta thấy ở bênh viện Rothschild

 

1972

LOS 609m

 

1993

Hãng MISUBITSHI đã chế ra cho một cao tầng ở Yokohama (Nhật) một thang máy có vận tốc 45km/h (nhanh nhất thế giới)

 

Thứ sáu, 17/12/2004, 09:46 GMT+7

Thang máy nhanh nhất thế giới

Đài Bắc 101 - toà nhà cao nhất thế giới.
Đài Bắc 101 - toà nhà cao nhất thế giới.

Hãng Toshiba của Nhật Bản hôm qua tuyên bố họ đã lắp đặt chiếc thang máy chở khách nhanh nhất thế giới trong toà nhà cao nhất toàn cầu - Đài Bắc 101 - ở Đài Loan.

Chiếc máy chạy lên với tốc độ 1.010 m/phút, hoặc 60,6 km/giờ, và chạy xuống với vận tốc 600 m/phút. Nó chứa được tối đa 24 người và chở được 1.600 kg. Thang máy đã chính thức được ghi nhận trong cuốn sách kỷ lục Guinness sẽ xuất bản vào năm 2006.

Trung tâm tài chính ở Đài Bắc cao 508 m là toà nhà cao nhất thế giới, vượt qua tháp đôi Petronas cao 452 m ở Kuala Lumpur, Malaysia. Nó có tên là Đài Bắc 101 vì có 101 tầng. Toshiba đã lắp 2 thang máy như vậy trong toà nhà này.

Công ty cho biết họ đã áp dụng một công nghệ mới để điều chỉnh áp suất trong khoang bằng những máy quạt gió, giúp người bên trong không bị ù tai.

M.T. (vnexpress, theo IOL)

© http://vietsciences.free.fr Nguyễn Vũ Ngân Hà