Gregor Johann Mendel
(1822-1884), ông tổ ngành di truyền
học
 Năm 1865 từ tu viện Brno ( của nước Áo thời đó) thầy tu
Gregor Johann Mendel đã lần đầu tiên phát hiện ra những quy luật của
hiện tượng di truyền. Ngày nay
ông được công nhận là cha đẻ của ngành Di
truyền học, nhưng những công trình của ông lúc bấy giờ giới
khoa học không mấy chú ý lắm.
Sinh ngày 22-07-1822
tại Heisendorf, một làng nhỏ nước Moravie (Tiệp Khắc),
trong một gia đình nông dân nghèo. Ông
thừa hưởng được niềm say mê làm vườn của bố mẹ. Ngay từ nhỏ ông đã
có hứng thú chăm sóc cây cối trong vườn và ông luôn là một học sinh
giỏi. Cậu học trò đặc biệt giỏi
này đã gây sự chú ý của một vị tu sĩ của làng và được
ông này cho đi
xa tiếp tục học. Mendel phải vừa làm việc vừa học vì tiền trợ cấp
gia đình không đủ sống.
Tốt nghiệp với tấm bằng xuất sắc ở bậc
Trung học, Mendel được Nhà thờ chọn đi học về Triết học. Vì nhà quá
nghèo nên năm 21 tuổi ông phải tạm bỏ học.
Năm 1840 ông vào viện Triết học Olomouc để học
hai năm dự bị lên đại học. Lúc bấy giờ Mendel phải nhờ
nửa số tiền hồi môn của người chị gái đã trợ cấp cho Mendel
tiếp tục đi học. Sau hai năm học, ông chán nản vì thiếu tài
chánh nên cuối cùng ông nghe lời một trong các giáo sư của ông là
nhờ cha Napp giới thiệu ông vào dòng tu để có thể tiếp
tục học. Bốn năm sau ông trở thành Linh mục. Từ lúc vô dòng tu,
ông hài lòng vì
có đủ điều kiện để nghiên cứu về Khoa học Tự nhiên.
Song song với việc học, ông đi dạy các trường trung học.
Nhưng năm 1849 đạo luật bắt
các giáo sư phải có ngạch đại học. Nhờ cha Napp giúp, Mendel được
vào Ðại học Vienne năm 1851 để tiếp tục học.
Ông được học các môn Toán, Lý, Hoá, Thực vật học
và Động vật học. Năm 1853 ông tốt nghiệp Đại học và lại trở về tu
viện ở quê nhà. Khi
trở về Vienne, Mendel lập ra một vườn
khảo cứu và bắt đầu những thí nghiệm về
sự lai giống.

 
Vườn thực nghiệm của Mendel nơi sân của tu viện Brno
Năm 32 tuổi ông được cử làm giáo viên của
Trường Cao đẳng thực hành ở Brunn (nay là Brno thuộc nước Cộng hoà
Czech) .
Từ năm 1856 đến năm 1863 ông âm
thầm làm những thí nghiệm công phu trên đậu Hòa Lan. Năm 1865 ông
trình bày các kết quả thực nghiệm của mình tại Hiệp hội khoa
học tự
nhiên Thành phố Brno và một năm sau các kết quả nghiên cứu này được
công bố (Versuche uber Pflanzenhybriden) trên tập san của
Hiệp hội và gởi cho những
cơ quan khoa học trên thế giới nhưng
không được ai chú ý đến cả. Thế giới khoa
học lúc bấy giờ chưa sẵn sàng để công
nhận điều quan trọng của những kết quả
mà ông đã tìm ra.
Ông phát hiện thấy cây đậu bố mẹ có
thể truyền lại cho con cái những nhân tố di truyền riêng rẽ và nhấn
mạnh rằng các nhân tố di truyền (ngày nay gọi là Gen) duy trì được
các tính chất cá biệt của chúng từ thế hệ này sang thế hệ khác. Các
thực nghiệm của ông vừa mang tính chất thực nghiệm vừa mang tính
chất chính xác toán học. Ông đã sử dụng 7 cặp tính trạng khi tiến
hành lai tạo: Hoa tía- Hoa trắng, Hoa mọc nách- Hoa mọc ngọn, Hạt
vàng- Hạt xanh, Hạt trơn- Hạt nhăn, Quả trơn-Quả nhăn, Quả xanh-Quả
vàng, Cây cao- Cây thấp. Các thí nghiệm của ông hết sức phong phú và
chính xác. Nhưng tiếc thay, thực nghiệm của Mendel
đã bị chìm đi trong sự thờ ơ của tất cả mọi người. Chả
ai chú ý đến các cây đậu Hoà Lan của Mendel và không nhận ra được
sau các cây đậu được lai tạo một cách công phu này là một thiên tài
mà sau này được cả nhân loại tôn vinh là Ông tổ của ngành Di
truyền học. Ông vẫn miệt mài vừa dạy học, vừa truyền đạo và vừa
tiếp tục làm thực nghiệm trong vườn của tu viện. Năm 1868 ông được
phong chức Tổng Giám mục. Ông còn là người sáng lập ra Hôi nghiên
cứu Thiên nhiên và Hội Khí tượng học của thành phố Brno. Năm 57 tuổi
ông được cử làm Giám đốc Tu viện. Ngày 6-1-1884 ông qua đời sau một
tai biến do viêm thận.
Mãi 6 năm sau ngày ông qua đời các nghiên
cứu quý giá của ông mới được nhân loại biết tới thông qua
các nghiên cứu độc lập nhưng cùng một lúc (1900) của 3 nhà
khoa học ở 3 quốc gia khác nhau: H. M. de Vries (Hà Lan), E.
K. Corens (Đức) và E. V. Tschermak (Tiệp Khắc cũ). Nhờ ba nhà khoa học công nhận công
trình của nhà tu
Mendel nên thuyết Mendel mới ra đời được.
Và năm 1900 được coi là năm ra đời
của Di truyền học.
Tại Pháp
có nhà khoa học Cunio và Hòa Lan
có Bateson đã đem những định luật của
Mendel để áp dụng vào sự lai giống cho
động vật (chuột) và thấy kết quả cũng
giống như thực vật (đậu hòa lan)
|