 |
Elizabeth Blackwell, 38
tuổi.
Nữ bá tước de
Charnacee
vẽ bằng bút chì,
(Glasgow University) |
Ngày 3 tháng 2 năm nay là sinh nhật thứ 184 của Elizabeth Blackwell (1821-1910), nữ bác
sĩ đầu tiên ở Bắc Mỹ. Sinh năm 1821 ở Bristol, Anh
quốc, Elizabeth Blackwell theo cha và gia đình di cư
sang Hoa kỳ đầu tiên ở Jersey City, sau
dọn về Cincinnati, bang Ohio. Ông Samuel Blackwell,
thân phụ của bà mất sớm. Elizabeth cùng hai người
chị giúp bà mẹ mở trường tư dạy học. Một người bạn
trước khi mất có than với Elizabeth Blackwell là cô
ta có lẽ không chết nếu có một nữ bác sĩ để cô ta có
thể đi khám bịnh. Lòng mộ đạo và ý thức trách
nhiệm khiến Elizabeth Blackwell nghĩ đến việc theo
học y khoa và trở thành bác sĩ.
Từ Cincinnati, Elizabeth
đã đi xuống Henderson, Kentucky và sau đó North
Carolina và South Carolina để dạy học, vừa để dành
tiền, vừa để chuẩn bị vào học một trường y khoa.
Tại Charleston, South Carolina, bà ở trọ nhà bác sĩ
Samuel H. Dickinson trong một năm để học dự bị y
khoa với ông đồng thời học thêm hai cổ ngữ cần thiết
cho ngành y: La tinh và Hy lạp. Tất cả các điều đó
đều rất cần để được thâu nhận vào một trường y khoa
thời bấy giờ.
Vào đầu năm 1847,
Elizabeth đã gởi đơn xin theo học đến các trường y
khoa nổi tiếng. Tất
cả đều từ chối không thâu nhận
bà vào học. Tất cả đều có chung lời từ chối "chưa
có trường nào thâu nhận phụ nữ vào học y khoa, và
lúc này (1847) là chưa phải lúc". Có người còn đề
nghị là bà nên qua Âu châu và cải dạng nam trang,
may ra sẽ được thâu nhận. Bà gởi đơn đến 12 trường
y khoa ít tiếng tăm hơn, và chỉ có mỗi một trường
Geneva Medical College [1] ở thành phố Geneva, New
York, đã thâu nhận bà. Thật ra khi nhà trường nhận
được đơn xin theo học của bà, họ không muốn thâu
nhận một phụ nữ, nhưng thấy khó từ chối một sinh
viên quá dư tiêu chuẩn để được thâu nhận. Nhà trường
đưa vấn đề cho sinh viên xét và toàn thể sinh viên
đồng ý thâu nhận vì họ ngỡ đó là một trò đùa. Ngày
6 tháng 11 năm 1847, nhiều tuần sau khi khóa học đã
bắt đầu, Elizabeth Blackwell đã đến trường, vào học
trước sự ngạc nhiên của các sinh viên và sự ngỡ
ngàng của ban giảng huấn.
 |
Thư bà
Blackwell viết cho Bs Lee |
Nhưng những ngày tháng
đầu không phải dễ. Sinh viên cùng lớp cũng như
người dân thành phố Geneva không chấp nhận bà: họ
cho bà hoặc là điên, hoặc là không có luân lý. Có
nhiều người lạ đã đến giảng đường chỉ cốt xem mặt
bà. Ngay cả vị giáo sư diễn giảng đã khuyên bà
không nên dự một lớp học có trình diễn về sinh lý.
Nhưng bà vẫn theo học một cách đứng đắn, với thái độ
hòa nhã mà rất nghiêm trang. Dần dà bạn cùng lớp
đâm ra nể phục trí thông minh và sự kiên trì của bà,
và dân thành phố bắt đầu thân thiện với bà.
Chương trình học ở
Geneva Medical College gồm hai khóa nghe giảng, mỗi
khóa 16 tuần, một kỳ thực tập để sinh viên viết luận
án và kỳ thi vấn đáp để ra trường. Trong mùa xuân
và mùa hè giữa hai khóa giảng huấn, Elizabeth đã
thực tập ở bệnh xá Blockley
Almshouse, thành phố
Philadelphia. Tại đây bà theo dõi các cuộc chẩn
bệnh, quan sát bệnh nhân và theo học các y sĩ nội
trú. Phần lớn bệnh nhân đến bệnh xá Blockley thuộc
giai cấp nghèo nhất thành phố, và nhiều di dân Ái
nhĩ lan, thường mắc bệnh typhus (sốt do chấy rận
truyền). Sau thời kỳ thực tập, bà trình luận án về
"typhus" và luận án đã hội đồng khoa khen thưởng và
được vinh dự chọn đăng trong báo
Buffalo Medical Journal.
Ngày 23 tháng 1 năm 1949
bà ra trường. Hôm lễ trao bằng cấp ở nhà thờ
Presbyterian ở Geneva, hơn một nửa người đi dự là
phụ nữ. Từng nhóm bốn sinh viên được gọi lên để
nhận bằng, riêng Elizabeth Blackwell là người cuối
cùng và bà được gọi lên một mình. Người phụ nữ đầu
tiên lãnh bằng bác sĩ y khoa ở Bắc Mỹ còn lãnh thêm
một danh dự nữa: bà đỗ đầu lớp. Charles Lee, khoa
trưởng trường Geneva Medical
College, đã nhắc nhở đến
sự kiện bất hủ của ngày lễ phát bằng và bày tỏ lòng
ngưỡng mộ của ông đối với vị nữ bác sĩ đầu tiên ở
Bắc Mỹ.
Bà muốn trở thành bác sĩ
giải phẫu nên sau khi tốt nghiệp, bà sang Pháp, thực
tập tại bệnh viện La
maternité ở Paris, nơi
đào tạo các cô mụ đỡ đẻ của Pháp.
Bà ghi nhận là phương pháp chữa các bệnh của phụ nữ
và trẻ con cùng cách đỡ đẻ ở bệnh viện rất xuất
sắc. Các bác sĩ Pháp muốn theo dõi bệnh nhân chặt
chẽ để không lầm lẫn khi chẩn đoán bệnh. Họ đã
dùng ống nghe (stethescope trong khi chẩn bệnh.
Thong thời gian ở La maternité, bà bị nhiễm
độc và bị mù một mắt (1850) thành ra bà không thể
tiếp tục học để thêm về giải phẫu. Sau đó bà qua
Anh quốc, thực tập tại bệnh viện St. Bartholomew ở
Luân đôn. Trong dịp này bà làm quen với bà Florence
Nightingale [2], và hai người trở thành thân thiết
với nhau.
Năm 1851 bà rời Anh, trở về New
York. Ngay trong thời kỳ đó, bà không thể xin được
việc làm ở trong một bệnh viện chỉ vì bà là phụ
nữ. Bà dùng thời giờ để viết bài đăng trên các tạp
chí y khoa và đi nói chuyện ở các nơi về y khoa
phòng ngừa: hướng dẫn người nghe về sự cần thiết của
dinh dưỡng và của vệ sinh để phòng ngừa bệnh tật.
Sau một buổi nói chuyện có nhiều phụ nữ theo đạo
Quaker muốn bà chữa bệnh cho họ. Bà dần dần nổi
tiếng và đến năm 1853 bà mở một trạm y tế dành cho
phụ nữ nghèo. Em của bà, bà Emily cũng học xong y
khoa đến phụ với bà và đến năm 1857, trạm y tế trở
thành bệnh xá dành cho phụ nữ và trẻ em ở New York
(New York Infirmary for Women and Children) có
giường nằm cho bệnh ở lại điều trị và phòng giải
phẫu. Bác sĩ Emily Blackwell, em bà vẫn tiếp tục
làm trong bệnh xá và được Marie Zakrzewska một người
Ba lan định cư tại Hoa kỳ và đã được Elizabeth
Blackwell khuyến khích học ra bác sĩ.. Bệnh xá của
bà ngày nay là New York University Downtown
Hospital (Bệnh viện của Ðại học New York dưới phố).
Ðầu năm 1859, Elizabeth trở
qua Anh quốc diễn thuyết. Bà là phụ nữ đầu tiên
được ghi danh vào Danh mục Y khoa Anh quốc. Những
buổi diễn thuyết của bà đã thúc đẩy nhiều phụ nữ Anh
ghi tên theo học y khoa. Trong cuộc phân tranh Nam
Bắc ở Hoa Kỳ, hai chị em Blackwell đã giúp sáng lập
Hiệp hội Trung ương Phụ nữ Cứu trợ (Women's Central
Association of Relief), tuyển chọn và đào tạo nữ y
tá và hướng dẫn cùng hoạt động cho Ủy ban Y tế Hoa
Kỳ United States Sanitary Commission).
Song song với các việc trên
cùng việc trông nom và khuếch trương bệnh xá,
Elizabeth Blackwell thiết kế và xây dựng một trường
y khoa dành cho phụ nữ. Năm 1868, bà hoàn thành
giấc mơ và thành lập trường Women’s Medical College,
hoạt đông chung với bệnh xá New York Infirmary.
Chương trình học của trường rất chặt chẽ và tiến bộ
: sinh viên muốn theo học phải qua một kỳ thi
tuyển, thời gian học là ba năm, sinh viên theo học
có nhiều cơ hội thực tập ở bệnh xá. Trường có một
hội đồng khảo thí độc lập với ban giảng huấn và gồm
nhiều bác sĩ danh tiếng. Ngày khai giảng, trường có
15 sinh viên và một ban giảng huấn 9 người.
Elizabeth Blackwell phụ trách môn Vệ sinh, bác sĩ
Emily, phụ trách dạy sản khoa và bệnh phụ nữ. Năm
sau, bà giao trường cho bác sĩ Emily Blackwell trông
nom và bà sang Anh quốc. Trường tiếp tục hoạt động
được 31 năm.
Sang Anh quốc, Elizabeth
Blackwell giúp tổ chức Hội Y tế Quốc gia (National
Health Society) và bà thành lập Trường Y khoa dành
cho phụ nữ ở Luân đôn (London School of Medicine for
Women). Năm 1875 bà được bổ nhiệm làm giáo sư sản
khoa ở Trường Y khoa Nhi đồng Luân đôn.
Trường do bà Elizabeth Garrett
thành lập. Bà giữ chức vụ đó cho đến năm 1907, khi
bà bị té cầu thang và không hồi phục sức khỏe được.
Bà mất ngày 31 tháng 5, năm 1910 tại Hastings,
Sussex. Bà qua đời vài tháng trước bà bạn Florence
Nightingale.